Жастардың есту қабілетінің бұзылуы

Көптеген адамдардың санасында есту аппараты қарт адамның бейнесімен тығыз байланысты. Шынында да, денеде түкшелі жасушалардың деградациясы сияқты жасқа байланысты өзгерістер есту қабілетінің төмендеуінің жиі кездесетін себептері болып табылады. Алайда, танымал нанымға қайшы, барлық жас топтары есту қабілетінің бұзылуына бейім. Сонымен қатар, статистикаға сәйкес, қазіргі күнде біздің жастардың көбісі есту қабылдауымен байланысты қиындықтарды бастан кешеді. Бұл немен түсіндіріледі?

Қазіргі өмір, оның барлық артықшылықтарына қарамастан, денсаулыққа көптеген қауіп төндіреді. Естуге тікелей қатысы бар факторлардың қатарына экологиялық жағдайдың нашарлауы, зияндылық жағдайындағы жұмыс, дұрыс тамақтанбау, есту үшін зиянды (ототоксикалық) медициналық препараттар мен тұрмыстық химикаттарды пайдалану, алдын алудың қарапайым шараларын елемеу жатады. Өткір дыбыстар (мысалы, петардалардың жарылуы) есту қабілетінің кенеттен нашарлауына әкелуі мүмкін. Біздің есту қабілетіміз үшін: жоғары фондық шу, қатты шу, тым тітіркендіргіш сезімтал есту анализаторы, теледидар бағдарламаларын ұзақ көру және телефонмен сөйлесу секілді қалалық ортаның өзгермейтін серіктері үлкен қауіптілік туғызады. Мұның бәрі бүгінгі күні жастар арасында да есту қабілетінің жоғалуының жалпы себептері болып келеді.

Өйткені, басқа жас топтарына қарағанда дәл осы жастар танымал «өмірден бәрін ал» деген жарнамалық ұранға сәйкес өмір сүруге тырысады. Жас кезінде адам эмоционалдылықты, жаңа қызықты әсерлерді іздейді. Денсаулық бір рет және мәңгілікке берілетін нәрсе сияқты көрінеді, ал өз денесіне рационалды көзқарас туралы айту іш пыстырар және орынсыз болып көрінеді. Жастар көбінесе есту қабілетінің төмендеуінің алғашқы белгілеріне мән бермейді, оларға назар аудармауға тырысады.

Ал дәл осы күндері жастар құлақ мүкістігі бойынша тәуекел топтарының бірі болып табылады. Неміс отоларингологтар қауымдастығының мәліметтері бойынша, 16 жастан 20 жасқа дейінгі әрбір бесінші адамның ішкі құлағының бұзылуы бар. Жастар арасында бұрын тек қарттарға ғана тән болатын есту органдарының аурулары пайда бола бастағаны шошытады. Көптеген жастарда есту қабілетінің бұзылуы жоғары диапазонды қабылдау деңгейінде және көбінесе төменгі тондарда болады, бұл есту қабілетінің жоғалуының бастапқы формаларына сәйкес келеді. Егер осы кезеңде есту проблемасына тиісті көңіл бөлінбесе, онда үлкен жаста ол айтарлықтай нашарлауы мүмкін.

Көбінесе жас адамдар ұшырайтын елеулі тәуекел факторы – бұл музыкаға әуестік. Музыканың дауыс қаттылығы мен әсер ету уақыты өте маңызды. Дискотекалар, түнгі клубтар, танымал музыкалық концерттер жастар арасында танымал, бірақ мамандардың алаңдаушылығын тудырады. Мұндай шу есту мүшесін зақымдауы мүмкін және есту жүйесінде айтарлықтай өзгерістерге әкелуі мүмкін. Динамиктердің жанында концертті тыңдау тіпті есту қабілетінің күрт төмендеуіне әкелуі мүмкін. Музыканттардың өздері қатты музыканың зиянды әсеріне ұшырайды. Зерттеулерге сәйкес, күшейтілген дыбыспен жұмыс істейтін музыканттардың 70% - ы есту жарақаттарынан зардап шегеді.

Алайда, қатты музыканы тыңдаудың зияны, егер сіз оны құлаққаптарды пайдаланатын болсаңыз, одан да артады. MP3 ойнатқыштары, iPod және т.б. сияқты жаңа аудио жабдықтарға деген құштарлық кеңінен таралған. Музыкалық плеерлердің өсіп келе жатқан танымалдылығында мамандар жастар арасында құлақ мүкістігі жағдайларының саны қатты қарқынмен өсіп келе жатқандығының себебін көреді. Мұндай ойнатқыштардың көлемі көбінесе 100 децибелден асады. Салыстырыңыз: шулы өндірісте жұмыс істейтін жұмысшылар шу деңгейі 85 децибелде қорғаныс құлаққаптарын қолдануы керек. Соңғы зерттеулерге сәйкес, есту қабілетінің жоғалу қаупін арттыруға iPod арқылы күнделікті музыканы 5 минут бойы бар даусымен тыңдау жетіп жатыр. Екінші жағынан, құлаққап арқылы және есту қабілетін бұзбай музыка тыңдауға болады. Мұны күніне 1,5 сағаттан артық емес және максималды деңгейдің 80%-нан аспайтын көлемде жасау керек.

Есту қабілетінің төмендеуі, көптеген зұлым аурулар сияқты, жиі байқалмай басталады. Бірақ оның қауіптілігі бұл ғана емес. Есту қабілетінің байқалған нашарлауы кезінде психологиялық кедергіні жеңіп, проблеманың бар екенін мойындауға тура келеді. Әсіресе бұны жастарға жасау өте қиын. Бұл сіздің денсаулығыңыз туралы айтылып отырғанын ұмытпаңыз! Егер уақтылы шаралар қабылданбаса, есту қабілетінің төмендеуі өршіп, қайтымсыз салдарларға әкелуі мүмкін. Есту қабілетінің нашарлауына кез келген күдік туындаған жағдайда мүмкіндігінше тезірек маманға жүгіну керек, егер ол есту қабілетінің төмендеуі деген диагноз қойса, ойланбастан есту аппаратын қолдана бастау керек.

Құлақ мүкістігінің алдын алудың қарапайым құралдары туралы ұмытпаңыз. Қорғаныш құлақ жапсырмалары немесе құлаққаптар шулы жағдайда есту қабілетінің бұзылуының алдын алуға көмектеседі. Мүмкіндігінше дыбыс көзінен барынша алыс болуға тырысыңыз (концертте күшейткіштерден алыс болыңыз) және ұзақ уақыт музыка тыңдағанда үзіліс жасауды ұмытпаңыз.